Charles en Ray Eames zijn, als twee-eenheid, verantwoordelijk voor een aantal van de belangrijkste ontwerpen van de afgelopen eeuw. Zij zijn het meest bekend vanwege hun revolutionaire ontwikkelingen op het gebied van architectuur, meubilair (zoals de aluminium serie en de Lounge chair), industrieel ontwerp, fotografie en film.

Voor een overzicht van alle Eames producten, zie onderaan.

HISTORIE

Charles en Ray trouwden in 1941 en verhuisden naar Californië waar zij verder werkten aan het ontwerp-werk met gebogen hout. Tijdens de oorlog kregen zij een opdracht van de Marine om gebogen houten spalken en brancards te maken. In 1946 begon Evans Products met de productie van de gebogen houten meubelen van de Eameses. De gebogen houten stoel werd de Stoel van de Eeuw genoemd door de beroemde architectuur-criticus Esther McCoy. De productie werd hierna overgenomen door Herman Miller Inc voor de VS en Vitra International voor Europe. In 1949 ontwierpen en bouwden Charles en Ray hun eigen huis in Pacific Palisades in Californië als onderdeel van het Case Study House Programma gesponsord door het Arts and Architecture Magazine. Het ontwerp en het innovatieve gebruik van materialen zorgden ervoor dat dit huis een Mekka werd voor architecten en ontwerpers van over de hele wereld. Het wordt beschouwd als een van de meest belangrijke na-oorlogse huizen ter wereld.

In de vroege 50er jaren breidden de interesses van de Eameses zich uit tot fotografie en film. Zij creëerden circa 85 korte films (2-30 minuten) over onderwerpen als de wereld van Franklin en Jefferson, eenvoudige zee-dieren en complexe mathematica, wetenschappelijke thema's en de werking van de computer.

Zij ontwierpen talloze tentoonstellingen voor IBM (Mathematica, The World of Franklin and Jefferson, Copernicus en de 1964 New York World's Fair), het Smithsonian Institution en vele anderen. Zij creeerden een slideshow van 7 schermen hoog voor de World Fair in Moskou in 1959. Charles en Ray ontvingen veel ere-doctoraten en prijzen van universiteiten en organisaties. Charles was lid van de National Council of the Arts en bezette het Charles Eliot Norton professoraat in Harvard in 1970-71. Ray was lid van het panel van "The Arts, Education, and Americans" opgezet door de American Council for the Arts in Education.

Charles overleed op 21 augustus, 1978. Ray stierf 10 jaar later op dezelfde dag. De Eames studio is nog steeds actief, geleid door Lucia, de dochter van Charles, samen met Eames Demetrios, een van haar zonen. Zij presenteren de ontwerpen in de diverse media en realiseren ook nieuwe producten.

FILOSOFIE

Het herkennen van behoefte is, volgens Charles Eames, de primaire voorwaarde voor ontwerp. Vroeg in hun gezamenlijke carriere identificeerden Charles en Ray de behoefte voor betaalbaar meubilair met hoge kwaliteit voor de gemiddelde klant, flexibel meubilair dat verschillende doeleinden kon hebben. In de 40 jaar die hierop volgden experimenteerden de Eameses in talloze richtingen om dit doel waar te maken, met flexibiliteit in kasten en inklapbare banken, zitplaatsen voor stadia, vliegvelden en scholen en stoelen voor overal. De stoelen werden ontworpen in 4 verschillende materialen -- gebogen hout, glasvezel-versterkt kunststof, gebogen en gelaste staalframes en gegoten aluminium. De conceptuele ruggengraat van het diverse werk was de zoektocht naar een vorm voor zitting en rug die een optimaal comfortabele ondersteuning van het menselijk lichaam verzorgden, gebruikmakend van driedimensionaal gevormde oppervlaktes en flexibele materialen in plaats van kussens en bekleding. Een ethos van functionalisme lag aan de grondslag van alle meubelontwerpen. "What works is better than what looks good," volgens Ray. "The looks good can change, but what works, works."

De stoel van gebogen hout was de eerste poging om een enkele schaal te maken die comfortabel was zonder bekleding en snel in massa-productie genomen kon worden. Gedurende de jaren 40 experimenteerden de Eameses met dit concept. De ontdekking dat hout de krachten van dit buigen niet kan weerstaan op de overgang tussen rug en zitting leidde ertoe dat zij het idee van de enkele schaal lieen varen en gingen werken aan een stoel met een aparte schaal voor rug en zitting. De stoelen, met tafels van gebogen hout en kamerschermen, werden aan het publiek gepresenteerd in 1946. 

De glasvezel stoel loste het probleem op van de zitting uit een enkele schaal. De toenemende kwaliteit en flexibiliteit van het kunststof maakte dit materiaal aantrekkelijker dan hout of gestanst staal. Glasvezel werd sinds de oorlog gebruikt door Zenith Plastics om de radarkoepels van het leger te versterken. In een samenwerking met de Eames studio werkten zij aan een nieuwe benadering, waarmee de eerste stoel uit een stuk zonder bekleding werd gerealiseerd. Zenith begon met de massa-productie van de glasvezel stoelen in 1950 voor Herman Miller.  

Geïnspireerd door allerlei geweven vormen begon de Eames studio met een onderzoek naar gebogen en gelaste staaldraad als basis voor meubelontwerpen. De draad-stoel werd, net als de glasvezel stoel, een ontwerp met een continue schaal. De schaal kon worden aangepast aan verschillende basis-configuraties en bekledingen. Een ingenieuze techniek werd ontwikkeld om te zorgen dat de stoel en bekleding in massa-productie genomen kon worden, met speciale mallen waarover de draden geweven werden.

De Eames producten zijn nog steeds een kern-onderdeel van de Herman Miller collectie in de VS. In Europa zijn de producten beschikbaar via het Zwitserse meubelmerk Vitra, dat de samenwerking met en toegang tot de Eameses heeft gebruikt om haar bedrijf op te bouwen en definiëren.

PRODUCTEN

Organic Furniture Competitie (1940)

De Organic Chair is een comfortabele kleine fauteuil geproduceerd in 1940 als inzending voor de "Organic Design in Home Furnishings" competitie van het MOMA in New York. Formeel gezien was het zijn tijd vooruit, maar door beperkingen in productie-technieken is het nooit in productie genomen. Het duurde tot 1950 voordat het mogelijk was om organisch gevormde zitschalen te produceren op grote schaal. De eerste stoelen in deze stijl waren de beroemde Plastic series van Eames en de Tulip van Saarinen.

Gebogen hout experimenten (1941-1945)

Hout heeft de neiging om te versplinteren als het wordt gebogen in scherpe hoeken. Om dit probleem op te lossen sneden de Eames en hun collega's gaten en stukken uit de verschillende experimentele vormen. In 1943 werd Plyformed Wood Company de Molded Plywood Division van de Evans Products Company, wiens activiteiten later overgenomen werden door Herman Miller. 

LCW (1945)

Charles en Ray Eames hebben vele jare gewerkt aan experimenten met driedimensionaal gevormd hout dat de contouren van het lichaam volgt. De LCW is hier als voorbeeld overgebleven, waarbij de stoel beschikbaar is in hout zoals in een oorspronkelijke versie met een huid als bekleding. LCW = Lounge Chair Wood 

LCM (1945)

In de plannen voor hun stoelen werkten de Eameses vaak met verschillende opties voor het onderstel, die konden worden gecombineerd met een zitschaal. De LCW was bijvoorbeeld vanaf de introductie ook beschikbaar met een metalen onderstel, waardoor het ontwerp een lichter uiterlijk kreeg en een zekere spanning tussen de 2 materialen zichtbaar was. LCM = Lounge Chair Metal

Eames Olifant (1945)

Vrijwel geen enkel ander dier geniet zulke populariteit als de olifant. Het dier is bewonderd door haar grootte en is geliefd door de spreekwoordelijke goedheid. Het is een onderdeel van onze ervaringen van alledag als speelgoed of knuffel, karakter in een kinderboek en als majestueus wezen. Charles en Ray Eames waren ook gevoelig voor haar scharmes en maakten in 1945 een speelgoed olifant van hout. Deze werd echter nooit in productie genomen. De Eames Olifant is nu voor het eerst in een kunststof versie beschikbaar, specifiek gericht voor haar originele doelgroep.

In gebruik als speelgoed (binnen of buiten) of als decoratie in een kinderkamer, dit vriendelijke wezen met haar kenmerkende grote oren zal zeker plezier en pret teweeg brengen bij zowel ouders als kinderen.

Plywood Scherm (1946)

Het scherm is zowel een praktisch kamerscherm als een elegant sculpturaal object. Segmenten van gebogen hout worden gekoppeld met een textiel-tape, waardoor mobiliteit mogelijk blijft en de curves van het object gerealiseerd worden. Het kan in verschillende posities worden geplaatst en kan plat worden gestapeld voor opslag.

La Chaise (1948)

La Chaise is ontworpen in 1948 voor de "International Competition for Low-Cost Furniture Design." De naam "La Chaise" is zowel een referentie aan de beeldhouwer Gaston Lachaise als een woordgrap over zijn naam. 

ESU (1949)

In 1949 ontwikkelden Charles en Ray Eames een nieuw systeem van vrijstaande multifunctionele kasten die, gelijk aan het Eames huis uit dezelfde tijd, geconstrueerd zijn volgens de principes van massa-productie.

Plastic Chairs (1950)

De kunststof stoelen zijn voor het eerst gepresenteerd als onderdeel van de “Low Cost Furniture Design” competitie van het MOMA in New York. De organisch gevormde kunststof schalen zijn gecombineerd mogelijk met verschillende onderstellen en er zijn er inmiddels miljoenen van geproduceerd. In de meest recente versie van poly-propyleen biedt de stoel een nog groter zitcomfort.

DAR = Dining Height Armchair R-Wire Base

DAW = Dining Height Armchair Wooden Base

DAX = Dining Height Armchair X-Base

DAL = Dining Height Armchair La Fonda Base

Om de productlijn te completeren heeft Vitra onlangs de volledig bekleedde variant opnieuw uitgebracht. De organisch gevormde schalen zijn hierdoor extra comfortabel en krijgen een zacht en vriendelijk uiterlijk. De Hopsak stoffen in 13 kleuren kunnen vrij worden gecombineerd met de 8 mogelijke kleuren van de zitschaal. Samen met de verschillende onderstellen biedt dit een zeer uitgebreid palet aan mogelijkheden.

DSR = Dining Height Side Chair Rod Base

DSW = Dining Height Side Chair Wood

DSX = Dining Height Side Chair X-Base

RAR = Rocking Armchair Rod Base

LTR Tafel (1950)

Charles en Ray Eames hebben de LTR ontworpen als kleine flexibele bijzettafel, waarvan zij er verschillende hadden in het Eames huis. LTR = Low Table Rod Base

ETR (1951)

Deze lage salontafel met haar elegante ellipsvorm lijkt op een surfplank en kreeg al snel de bijnaam surfplank tafel. Met het dubbele verchroomde onderstel komt een veelvuldig gebruikt thema terug, die van de stalen staven die een statische constructie maken. ETR = Elliptical Table Rod Base

Wire Chair (1950)

De Eames Wire Chair is een variatie op de enkele organisch gevormde zitschaal, met hoge transparantie en een technische uitstraling. De stoelen zijn beschikbaar zonder bekleding, met een zitkussen of met een kussen voor zitting en rug. Vanwege de vorm van de laatste wordt deze vaak bikini genoemd. 

DKR = Dining Height K-Wire Shell R-Wire Base

DKX = Dining Height K-Wire Shell X-Base

Eames Lounge Chair (1956)

De Lounge Chair is een van de meest beroemde ontwerpen van Charles en Ray Eames. Deze in 1956 ontworpen luxe fauteuil is inmiddels een beroemde design klassieker. De stoel bepaalt al sinds haar creatie de norm voor de combinatie van ultiem zitcomfort met optimale materialen en vakmanschap. De originele versie, in een donkere hout fineer met zwart leer, is geïnspireerd op de Britse club fauteuils. 

De Eameses hebben daarnaast ook een lichtere versie met licht lederen bekleding gemaakt. In samenwerking met de Eames studio heeft Vitra een nieuwe interpretatie van de Lounge Chair gerealiseerd. Met wit leer, gepolijst aluminium en noten fineer in een lichte afwerking biedt deze nieuwe versie perfecte harmonie met lichtere interieurs. 

De Lounge Chair is inmiddels ook beschikbaar in een XL versie die optimaal zitcomfort biedt voor grotere mensen.

Aluminum Group (1958)

De stoelen uit de Aluminium Group zijn enkele van de meest beroemde creaties van Charles en Ray Eames. De stoel is oorspronkelijk ontworpen voor een prive woning in Columbus (Indiana, USA) gebouwd door Eero Saarinen en Alexander Girard. Charles en Ray negeerden de normale vorm van de zitschaal en strekten een web van materiaal over de 2 zij-delen. Deze elastische vorm zorgt ervoor dat de stoel zich nog beter aanpast aan de vormen van het lichaam en optimaliseert het zitcomfort. De stoel vormt een prachtige balans tussen functionaliteit, constructie, het menselijk lichaam en mechanische rationaliteit.

Een belangrijke karakteristiek van de Aluminium Chair is de intelligente combinatie van materialen. Zij combineert een heldere, transparante vorm met een zichtbare constructie. Aluminium elementen geven de stoel zijn stabiliteit en lichtheid. Het materiaal is gefixeerd in de 2 zij-elementen, maar zit ietwat los zodat het de lijn van het lichaam optimaal kan volgen zonder uitgebreide bekleding. Het materiaal is hier geen bedekking, maar een integraal onderdeel van het ontwerp.

De serie bestaat uit:

EA 105

EA 108

EA 115 

EA 117

EA 119

EA 124 & 125

EA 205

EA 208

EA 217

EA 219

EA 222 & 223

ES 104/105/108 (1960)

Het constructieve principe van de Lobby Chair zorgt voor een zitcomfort dat vergelijkbaar is met de Lounge Chair. Hij bestaat uit drie individueel bekleedde delen die door stalen secties met elkaar verbonden zijn. De stoelen zijn oorspronkelijk ontworpen voor de lobby van het Rockefeller Center in New York, waarbij in opeenvolgende jaren verschillende versies geproduceerd zijn. Zij hebben allen gemeen dat zij fantastisch zitcomfort bieden.

ES 104

ES 105/108

Eames Kruk (1960)

In 1960 kreeg de Eames studio opdracht om voor Time Inc.3 lobbies in het Rockefeller Center in New York in te richten. Naast het volledige interieurs bestond het ontwerp uit de comfortabele Lobby Chairs en deze serie krukken van massief notenhout. Deze gedraaide stoelen in 3 unieke profielen kunnen, zoals ook door Eames bedacht, ook gebruikt worden als bijzettafels.

Eames Segment Tafel (1964)

Voor de Eames stoelen collectie - Aluminium Chair, Soft Pad Chair and Lobby Chair - is ook een bijpassende tafel ontworpen. De onderstellen van de tafels en stoelen zijn zodanig ontworpen dat ze elkaar versterken en aanvullen in beeld. Het tafelprogramma is ideaal voor gebruik in vergaderruimtes, maar kan ook uitstekend thuis geplaatst worden. Er zijn tafels beschikbaar in talloze afmetingen, vormen en afwerkingen.

Chaise (1968)

Het idee voor dit ontwerp kwam van een goede vriend van Charles en Ray Eames, filmregisseur Billy Wilder, die zocht naar een chaise longue om te ontspannen en kort uit te kunnen rusten. 6 kussens gekoppeld met ritsen zijn bevestigd aan het aluminium frame, met 2 losse kussens voor extra comfort.

CONCLUSIES

Een belangrijk deel van de blijvende fascinatie, aantrekkingskracht en populariteit van het Eames meubilair komt ongetwijfeld door de prachtige synergie tussen constructie, functionaliteit en elegantie. Geen enkele andere ontwerper of ontwerpteam heeft ooit een zo breed en divers palet aan design-klassiekers ontworpen, die hun relevantie tot op de dag van vandaag houden. Huidige trends zoals duurzaamheid en recycling waren toen al op impliciete wijze verweven in het ontwerp, door het minimalistische gebruik van materialen en de lange levensduur van de objecten. Een meubelstuk van Eames blijft, in haar essentie, een leven lang actueel.